I Środkowo Europejski Kongres Osteoporozy i Osteoartrozy w Krakowie

Plany diagnostyczno-lecznicze w osteoporozie w najbliższej przyszłości

Liczba wejść na stronę: 1455
(od 2006-01-21)

Dr hab. med. Jerzy Przedlacki

Stanowisko przedstawione na I Środkowo Europejskim Kongresie Osteoporozy i Osteoartrozy w Krakowie,
6-8.10.2005.

O konieczności przygotowania wspólnej wersji postępowania w osteoporozie, która mogłaby być wykorzystana przez wszystkich lekarzy w naszym kraju informowano w ostatnim czasie wielokrotnie (m.in. list otwarty do środowisk zajmujących się osteoporozą publikowany na stronach internetowych Wielodyscyplinarnego Forum Osteoporotycznego, Polskiej Fundacji Osteoporozy i Polskiego Towarzystwa Osteoporozy i Osteoartrologii podpisany przez dr. hab. med. M. Bolanowskigo, dr. med. D. Chmielewskiego, dr. med. Z. Halabę, dr. med. P. Leszczyńskiego, dr. med. F. Pietraszkiewicza, prof. dr. hab. med. W. Pluskiewicza i dr. hab. med. J. Przedlackiego, list otwarty opublikowany w Gazecie Lekarskiej w numerze wrześniowym 2005 podpisany przez tych samych autorów).

Powołana ostatnio Grupa Robocza z inicjatywy dr. hab. med. Edwarda Czerwińskiego pracuje nad wspólną wersją zasad postępowania w osteoporozie. Wstępna wersja dokumentu została przedstawiona w czasie I Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy w Krakowie w dniach 6-8.10.2005. Została podpisana przez przedstawicieli WFO, PTOA i przez autora obecnej informacji. Nie została natomiast podpisana przez przedstawiciela PFO. Należy mieć jedynie nadzieję na zmianę stanowiska tej organizacji.

Stanowisko własne

Zaproszenie do udziału w obradach okrągłego stołu w ramach I Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy w Krakowie dotyczących wypracowania wspólnych zasad postępowania w osteoporozie autor obecnego doniesienia przyjął jako zachętę do zaprezentowania własnego stanowiska w tej sprawie, które następnie mogłoby się stać materiałem źródłowym dla ostatecznej wersji dokumentu. Opinia na ten temat została przedstawiona w formie Zasad postępowania w osteoporozie, część 1 i 2, która była dostępna na Kongresie w Krakowie i jest jednocześnie dostępna pod adresem internetowym osteoporoza.drukarz.net oraz na stronach internetowych Krajowego Centrum Osteoporozy w Warszawie, pod adresem www.kco.com.pl.

W opracowaniu tym zostały zawarte doświadczenia własne z ponad dziesięcioletniej praktyki lekarskiej w dziedzinie osteoporozy oparte na aktualnym piśmiennictwie. Jest to zbiór pytań i propozycje odpowiedzi dotyczących wszystkich etapów diagnostyczno-leczniczych w osteoporozie. Autor chciałby, aby opracowanie to stało się elementem w dyskusji przy opracowaniu ostatecznej wersji standardów. Przedstawiona wersja postępowania w osteoporozie, ze względu na kompleksowość opracowania może być od zaraz wykorzystana w całości lub w dowolnych fragmentach zastosowana w praktyce do czasu wypracowania ostatecznej wersji standardów.

Jakie są aktualne tendencje dotyczące postępowania w osteoporozie?

Prowadzone są obecnie prace pod przewodnictwem prof. Kanisa, a pod patronatem WHO. Wysiłki zmierzają ku temu, aby wypracować jednolity sposób oceny ryzyka złamania kości i aby ująć w jedną całość różne czynniki ryzyka złamania, przewidując 10-letnie ryzyko złamania. Poza wynikiem badania densytometrycznego uwzględniono by obecność klinicznych czynników ryzyka. Jakie to będą czynniki nie jest pewne. Znalazłby się wśród nich na pewno wiek, stosowanie kortykosteroidów i przebyte złamanie kości o charakterze osteoporotycznym. Co do innych toczy się dyskusja. Po wprowadzeniu danych do komputera, w czasie badania densytometrycznego uzyskano by wynik mówiący o ryzyku złamania. Czy wynik będzie wyrażony liczbowo czy przedstawiony jako ryzyko małe, średnie i duże nie wiadomo. Wydaje się jednak, że ta druga propozycja (małe, średnie, duże) jest przede wszystkim brana pod uwagę.

Na co warto zwrócić uwagę?

O przedstawionych zamierzeniach nie mówił w swoim wystąpieniu prof. Kanis na ostatnim zjeździe Amerykańskiego Towarzystwa Osteoporozy w Nashville (23-27.09.2005) do kilku tysięcy słuchaczy ani w czasie ostatniego Kongresu w Krakowie. Poświęcił temu natomiast swoje wystąpienie prof. Silverman, członek grupy roboczej przy WHO, dla grupy ok. 40 osób na wspomnianym Kongresie w Nashville. Wyniki pracy mają być gotowe w ciągu najbliższego roku.

Prof. Silverman podkreślił dwa ważne elementy przygotowywanego opracowania:

1. Opracowanie to nie przewiduje żadnej rewolucji w postępowaniu w osteoporozie.
2. Sposób wykorzystanie ostatecznego stanowiska grupy WHO będzie należał już do nas lekarzy. Szczególna rola przypada w tym względzie Towarzystwom Osteoporotycznym i środowiskom opiniotwórczym, w tym, jak należy sądzić również Grupie Roboczej powołanej przez doc. E. Czerwińskiego.

Jak określić ryzyko złamania kości kwalifikujące do leczenia?

Istnieje zgodność co do wykorzystania 10-letniego ryzyka złamania kości. Jaki poziom tego ryzyka kwalifikowałby do leczenia nie jest już takie jasne. Mówi się najczęściej o 10-procentowym ryzyku złamania jako wartości granicznej.

Istnieją różne sposoby wyrażenia łącznego ryzyka złamania kości:

1. WHO proponuje wyliczać łączne ryzyko złamania na podstawie wzoru (informacja ustna, dane nie publikowane):
   pierwiastek kwadratowy z sumy kwadratów wartości liczbowych ryzyka względnego złamania kości
   Wartości liczbowe przypisane są do poszczególnych czynników ryzyka.
2. Prof. J. Badurski [1] proponuje wyliczać łączne ryzyko z wzoru:
   iloczyn poszczególnych wartości liczbowych ryzyka względnego złamania kości
   Na podstawie uzyskanych wartości liczbowych odczytuje się z tablic 10-letnie ryzyko złamania kości.
3. Propozycja kanadyjska z 2005 roku [2] uwzględnia przedziały ryzyka złamania kości jako:
   małe (<10%), średnie (10-20)%) i duże (>20%)
   Wartości te byłyby uzyskane w czasie badania densytometrycznego kości po uwzględnieniu, poza wynikiem badania DXA, wieku, stosowania kortykosteroidów i przebytego złamania kości o charakterze osteoporotycznym.
4. Metoda jakościowa proponowana przez autora obecnego opracowania [3] uwzględnia:obecność wybranych czynników ryzyka złamania kości – klinicznych i densytometrycznych
   Propozycja jest oparta na opracowaniu kanadyjskim z 2002 [4].
5. Istnieje cały szereg różnych innych metod jakościowych dostępnych w literaturze i internecie na stronach narodowych Towarzystw Osteoporotycznych.

Czy istnieje szansa na wspólne ogólnoświatowe stanowisko dotyczące postępowania w osteoporozie, które czyniłoby nieuzasadnionym wypracowanie naszych własnych polskich standardów postępowania w osteoporozie?

A jak wiadomo w różnych krajach stosowane są różne zasady postępowania w osteoporozie. Z uzyskanych na ostatnim zjeździe w Nashville informacji chciałbym zaryzykować stwierdzenie, że w najbliższej przewidywanej przyszłości (mowa o najbliższym roku) takiej szansy nie ma.

Czy taka szansa istnieje w ogóle?

Nie ma praktycznie szansy na wypracowanie jednych standardów ogólnoświatowych, ponieważ wiele decyzji medycznych zależy od uwarunkowań ekonomicznych, a te są różne w różnych krajach.

Pytanie o sposób oceny ryzyka złamania kości, a tego dotyczą prace ekspertów WHO, to tylko fragment dokumentu, który nazywamy standardami. Na cały szereg pytań należy znaleźć odpowiedź osobno.

Wg oceny autora wniosek z tego może być tylko jeden!

Istnieje konieczność wypracowania naszych własnych zasad postępowania w osteoporozie, uwzględniających polskie realia. Po opublikowaniu wytycznych WHO zaistnieje konieczność uwzględnienia ich w naszych standardach.

Podsumowanie:

1. Istnieje konieczność przygotowania zasad postępowania w osteoporozie (standardów) w Polsce.
2. Część 2 Zasad postępowania w osteoporozie jest przedłożonym przeze autora wkładem do dyskusji, a w obecnym kształcie jest możliwa do wykorzystania już dziś, w całości lub fragmentach, do czasu opracowania ostatecznej wersji polskich standardów.

Piśmiennictwo:

1. Badurski J.E.: Aktualne możliwości oraz wymogi diagnostyki i leczenia osteoporozy pomenopauzalnej. Polska Fundacja Osteoporozy, Biuletyn Informacyjny, Nr 5/2005.
2. Siminoski K., Leslie W.D., Frame H. et al.: Recommendations for bone mineral density reporting in Canada. Can Assoc Radiol J, 2005, 56, 178-188.
3. Przedlacki J.: Postępowanie w osteoporozie Część 2: Zasady postępowania diagnostyczno-leczniczego w osteoporozie u osób po 20 r.ż. (propozycja). 2005, ISBN: 83-89517-67-8.
4. Brown J.P., Josse R.G.: 2002 clinical practice guidelines for the diagnosis and management of osteoporosis in Canada. CMAJ 2002, 167 (Suppl 10), S1.

Dr hab. med. Jerzy Przedlacki
Warszawa, 3.11.2005

Kontakt: osteoporoza@drukarz.net

Copyright © 2005-2010 by Zakład Wydawniczo-Poligraficzny

Liczba wejść na strony serwisu:
174949
(od 2006-01-21)

Powered by eHeader

linki